Schoonmaken

De schoonmaaksector telt vele kleine bedrijven. Meestal werken ze in onderaanneming bij andere bedrijven of particulieren om er allerlei schoonmaaktaken uit te voeren. De typische arbeidsomstandigheden in de sector brengen specifieke risico's met zich mee.


Lees ook:


Kenmerken van de sector

Schoonmaakwerk wordt vaak gedaan door kleine, gespecialiseerde bedrijven. Hun taken zijn zeer uiteenlopend en kunnen gaan van eenvoudig dweilen, vegen en stofzuigen tot de verwijdering van afval en reiniging van huizen, kantoren, bedrijven, scholen, winkels maar ook vliegtuigen, hotels en ziekenhuizen. De risico's waaraan werknemers worden blootgesteld, zijn afhankelijk van de taken die ze uitvoeren, maar ook van de sector en de gebouwen waarin ze werken. Het merendeel van de schoonmakers is vrouwelijk en werkt meestal met een part-time contract. Vaak zijn schoonmakers ook van buitenlandse origine. Schoonmakers werken meestal in onderaanneming bij een ander bedrijf of ook via het dienstcheque-systeem bij particuliere klanten. Dat leidt tot de specifieke situatie dat de leidinggevenden van schoonmaakbedrijven vaak weinig vat hebben op de arbeidsomstandigheden waarin hun schoonmakers aan de slag zijn.


Risico's

Schoonmakers zijn blootgesteld aan verscheidene risico's. Zo zijn er gezondheidsrisico's door het werken met schoonmaakproducten. Deze zijn sterk afhankelijk van de aard van de producten, de frequentie en duur van de blootstelling, de gebruikswijze en de doeltreffendheid van de getroffen preventiemaatregelen. Vaak vormt het verkeerd gebruik van de producten een probleem: overdosering, het mengen van verschillende producten en een foute gebruikswijze.

Daarnaast is het werk van schoonmakers vaak fysiek erg belastend. Ze werken regelmatig in erg ongemakkelijke houdingen, met gebogen en gedraaide rug. Het dagelijks uitvoeren van repetitieve bewegingen en het tillen en dragen van lasten zorgen voor extra belasting.

Verder kent de sector ook typische arbeidsongevallen zoals het vallen van trapladders, verhoogde platformen, uitglijden op natte of gladde vloeren, vallende en scherpe voorwerpen, contact met bewegende en roterende onderdelen van de machines.

De specifieke arbeidsorganisatie zorgt ook voor specifieke risico's zoals het werken 's avonds, 's nachts, in het weekend. Soms gaat dit ook gepaard met het alleen werken. Daardoor is het niet alleen moeilijk om in geval van een probleem hulp in te roepen (bv. eerstehulpverlening) maar zijn schoonmakers ook kwetsbare groepen voor pest- of agressief gedrag.

Onderstaande tabel somt een aantal activiteiten en risico's op en geeft mogelijke preventiemaatregelen.

             
 

Specifieke activiteiten

 

Risico's

 

Maatregelen

 
             
 

Huishoudelijke taken (manueel hanteren, dragen van lasten, belastingen voor rug en gewrichten, repetitieve bewegingen,…)

 

Fysieke risico’s (musculoskeletale aandoeningen, tendinitis, lendenpijnen, pijnen,…)

 

Opleiding: preventie van rug- en spierklachten.
Ter beschikking stellen van ergonomisch materiaal door het bedrijf (bv. telescopische borstelsteel)

 
             
 

Omgaan met onderhouds- en reinigingsproducten

 

Chemische risico’s / huidrisico’s / brandwonden (irriterende producten zoals detergenten of ontsmettingsmiddelen, bijtende producten zoals sterk alkalische of zuurhoudende detergenten)

 

Een beperkt aantal producten gebruiken (standaardset ter beschikking gesteld door het schoonmaakbedrijf).
Opleiding: info etiketten leren lezen en juist gebruik van schoonmaakmiddelen
Ter beschikking stellen van aangepaste persoonlijke beschermingsmiddelen (handschoenen, schorten)
Gezondheidstoezicht
Verhoogde bescherming van zwangere vrouwen

 
             
 

Reiniging en/of gebruik van installaties van gebruiker

 

Elektrische risico’s (verouderde installaties en apparaten)

 

De werknemers herinneren aan de voorzorgsmaatregelen

 
             
 

Omgaan met afval

 

Biologische risico’s (huishoudelijk afval, biologische producten)

 

Scheiden en sorteren van afval
Instructies
Aangepaste persoonlijke beschermingsmiddelen

 
             
 

Werken op hoogte/op vochtige ondergrond (glibberige vloeren, trappen, keukentrapjes…)

 

Risico’s op vallen, uitglijden (verzwikkingen, verstuikingen,…)

 

Werken op hoogte vermijden/bepaalde taken verbieden (bv. ladders)
Gebruik van degelijk materieel bv. trapjes met keurmerken
Ter beschikking stellen van schoenen met antislipzolen

 
             
 

Mogelijk geïsoleerde arbeid/alleen werk

 

Afwezigheid van eerstehulpverlening bij ongevallen

 

Opleiding: EHBO
Ter beschikking stellen van noodnummers en een EHBO-kit

 
             
 

Alleen werk/contact met opdrachtgever, klanten

 

Psychosociale risico’s (pesten, geweld, druk op het vlak van de rendabiliteit,…)

 

Opleiding: hoe reageren op geweld en pestgedrag
Procedures opstellen voor klachten/opvang
Mogelijkheid om bij problemen snel van opdracht te veranderen

 
             
 

Contact met huisdieren (bij particuliere opdrachtgevers)

 

Beten, kwetsuren,...

 

Instructies over preventiemaatregelen met betrekking tot huisdieren
Regels ivm huisdieren opnemen in het contract met de klant

 
             
 

Werken in koude omgevingen (bv. ruiten wassen)

 

Risico’s op bevriezing, verkleumdheid, krampen

 

Ter beschikking stellen van aangepaste persoonlijke beschermingsmiddelen
Betere organisatie van de arbeid door taken in de buitenlucht af te stemmen op de omstandigheden

 
             
 

Talrijke arbeidsplaatsen

 

Verkeersrisico’s

 

Opleiding: verkeersrisico’s
Aanpassen van werkroosters om spitsuren te ontwijken

 
             

Verder lezen Brochure Preventie van muscoloskeletale aandoeningen (MSA) voor het personeel uit de schoonmaaksector