Handmatig tillen en verplaatsen van lasten

Op het werk worden vaak lasten handmatig opgetild en verplaatst. Denk maar aan dozen, kratten, emmers. Zeker in geval van zware lasten en als de tilbewegingen frequent gebeuren, gaat dit gepaard met risico's. Preventiemaatregelen omvatten het aanpassen van de taken, het inzetten van hulpmiddelen en het toepassen van een goede tilhouding.


Rugklachten

Het handmatige tillen en verplaatsen van lasten houdt risico's in voor de rug. Het belangrijkste deel van onze rug is de wervelkolom. Die geeft stevigheid, steun en soepelheid aan het lichaam. De wervelkolom is opgebouwd uit verschillende wervels, die van elkaar gescheiden worden door elastische tussenwervelschijven. Vooral de lendenwervels, onderaan de rug zijn zeer beweeglijk, maar ook zeer kwetsbaar. Door te zware lasten te tillen of op een verkeerde manier tewerk te gaan, kunnen de tussenwervelschijven beschadigd of verschoven worden. Hierdoor kunnen bepaalde zenuwen gekneld geraken. Soms leidt dit tot een hernia die hevige pijn met zich meebrengt.

Risicofactoren

Het risico op rugklachten door het handmatig tillen en verplaatsen van lasten vergroot indien het gepaard gaat met risicofactoren die te maken hebben met de werkomstandigheden (koude, bewegingsruimte), de aard van een taak (frequent tillen) en de last zelf. Het gewicht is bijvoorbeeld een belangrijk element. Er is niet echt zoiets als een maximaal tilgewicht maar doorgaans wordt aangenomen dat het veilig tilgewicht tussen 5 en 23 kg ligt, waarbij 23 kg enkel geldt als er onder de meest optimale omstandigheden getild wordt.

Risicofactoren – handmatig tillen en verplaatsen van lasten

Lasten

  • Zwaar, omvangrijk, log.
  • Moeilijk te hanteren (bv. geen handgrepen).
  • Onstabiel (de last kan gaan schuiven).
  • Pijnlijk om vast te nemen (scherp, heet).

Taak


Omgeving

  • Beperkte bewegingsruimte.
  • Vloeren in slechte staat, oneffenheden, glad.
  • Hellingen, trappen, drempels.
  • Onvoldoende verlichting, verblinding.
  • Te warme, koude, vochtige ruimten.

Individuele factoren

  • zwangere werkneemsters.
  • fysieke conditie.
  • opleiding en training.

Tillen van lasten vermijden

De beste preventiemaatregel is ervoor zorgen dat het tillen en verplaatsen van lasten vermeden kan worden. Mogelijke maatregelen zijn bijvoorbeeld het volledig automatiseren van het magazijn. Ook kleinere ingrepen zijn mogelijk zoals het verkleinen van afstanden tussen werkposten of het aantal overslagmomenten beperken door stockage op de juiste plaats.

Tilhulpmiddelen

Een andere maatregel is het inzetten van tilhulpmiddelen. Er zijn heel wat tilhulpmiddelen op de markt die het handmatig tillen beperken. Een eenvoudig steekkarretje is daarvan een goed voorbeeld en ook de patiëntenlift in ziekenhuizen. Bij het ter beschikking stellen van hulpmiddelen is het belangrijk om voldoende oog te hebben voor eventuele nieuwe risico's. Sommige hulpmiddelen kunnen bijvoorbeeld statische belasting met zich meebrengen voor de schouders. Ook de beschikbaarheid is een belangrijk aandachtspunt. Werknemers zullen de hulpmiddelen enkel gebruiken indien de hulpmiddelen vlot ingezet kunnen worden, goed bereikbaar zijn en makkelijk in gebruik. Een goede opleiding is aangewezen.

Tips voor het veilig tillen en verplaatsen

Denk eerst even na voor je iets tilt. Is er een andere oplossing? Kan je een hulpmiddel gebruiken? Ruim obstakels uit de weg en let op gladde, oneffen vloeren, gaten en trappen. Vergewis je ervan dat de doorgangen ruim genoeg zijn. Overschat jezelf niet. Je roept beter de hulp in van een collega dan proberen een te grote of te zware last alleen te tillen.

Een juiste tilhouding voorkomt rugklachten: dat is tillen met rechte rug en gebogen knieën.

  • Plaats je voeten naast en omheen de last, zo heb je voldoende evenwicht.
  • Til met rechte rug en gebruik je beenspieren.
  • Draag het gewicht met gestrekte armen en hou de last zo dicht mogelijk tegen je aan.
  • Vermijd draaiingen in je rug; verplaats je voeten.

Verder lezen