Stress en burnout

Stress en burnout zijn psychosociale risico’s die, als ze niet worden aangepakt, schadelijk zijn voor de gezondheid én voor heel wat economische schade zorgen. Om dit te vermijden kan zowel de werkgever als de werknemer maatregelen nemen tegen stresserende situaties.




Stress

Mensen ervaren stress als zij een onbalans ervaren tussen wat er van hen gevraagd wordt en wat ze in huis hebben om aan deze verwachtingen te voldoen. Als dit chronisch wordt, dan kan dit leiden tot gezondheidsklachten.

Stressgevoeligheid varieert sterk van de ene tot de andere persoon. Daarnaast is het belangrijk te beseffen dat de job op zich vaak niet de enige oorzaak is van stress op het werk. De diverse verwachtingen van familieleden en vrienden, de eisen die men zichzelf stelt, het enorme palet aan keuzemogelijkheden, het werk zelf, maar ook de combinatie gezin-werk zijn bepalende factoren.


Burnout

Burnout is een negatieve, aanhoudende gemoedstoestand die verband houdt met het werk, die voorkomt bij normale individuen en die gekenmerkt wordt door uitputting, een gevoel van onbekwaamheid, demotivatie en disfunctioneel gedrag op het werk.


Gevolgen

Werknemers met stress lijden vaak aan slapeloosheid, maag- en darmstoornissen, verhoogde bloeddruk, verminderde weerstand tegen infecties,… Op psychisch vlak kunnen gestresseerde werknemers sneller geïrriteerd zijn, meer piekeren, angst hebben, onzeker en vergeetachtig zijn,… Stress kan ertoe leiden dat werknemers minder presteren en meer fouten maken. Op fysiek vlak kan iemand met burnout lijden aan asthenie (algehele lichaamszwakte), slaapstoornissen, een gebrek aan energie, lichamelijke klachten als hartkloppingen, darm- en maagklachten,…
Op affectief en cognitief vlak kunnen een gebrek aan motivatie, controlegevoel en competentiegevoel, frustratie, angst, een gebrek aan zelfwaardering, idealisme, concentratie, een depressieve stemming,… wijzen op een burnout. Cynisme, onverschilligheid, afstandelijkheid, verminderde performantie, absenteïsme en agressiviteit zijn gedragingen die symptomen kunnen zijn van een burnout.

Voor bedrijven zou de meerkost per werknemer met stressklachten jaarlijks minstens 3.750 euro bedragen. Bovendien zouden werknemers met veel stress de onderneming op korte op lange termijn willen verlaten. Ze zouden ook minder lang willen doorwerken. Stress en burnout hebben ook een invloed op de ‘gezonde’ medewerkers. Zij krijgen meer werk (fouten herstellen, lagere productiviteit compenseren enz.), waardoor ze zelf weer gevoeliger worden voor stress of burnout.


Oorzaken

De oorzaken van stress op het werk kunnen in 5 categorieën (de 5 A’s) ingedeeld worden:

  • arbeidsorganisatie
  • arbeidsinhoud
  • arbeidsvoorwaarden
  • arbeidsomstandigheden en
  • arbeidsverhoudingen (interpersoonlijke relaties)

Voorbeelden zijn:

- overdreven moeilijk werk en/of onvoldoende tijd om taken af te werken;
- tegenstrijdige eisen en een gebrek aan duidelijkheid over de rol van de werknemer;
- het niet overeenstemmen van de jobvereisten met de competenties van de werknemer;
- gebrek aan inspraak bij het nemen van beslissingen die de werknemer treffen;
- alleen werken, zeker in functies waarbij men in contact kan komen met agressieve klanten;
- een gebrek aan steun van het management en de collega’s;
- een onrechtvaardige verdeling van werk, beloningen, promoties en carrièrekansen;
- slechte communicatie, slecht begeleide herstructureringen en jobonzekerheid;
- moeilijkheden in het combineren van werk en privéleven.


Aanpak

Een bedrijf heeft er alle belang bij om een degelijk stressbeleid op te zetten. Werkgevers zijn trouwens verplicht een risicoanalyse te maken voor psychosociale risico’s. Voor die elementen van de 5 A’s die ze kunnen beïnvloeden, moeten ze preventieve maatregelen nemen. Dit houdt onder andere in dat werknemers voldoende autonomie, inspraak en ondersteuning krijgen.

Maar ook individuen en hun familie of directe omgeving kunnen actie ondernemen om hun stressgevoeligheid te verminderen:

  • Zelf geen stressvolle situaties opzoeken of veroorzaken
  • De situatie die stress veroorzaakt veranderen
  • Als dit niet kan, de stresserende situatie eens anders bekijken
  • Bepaalde situaties aanvaarden zoals ze zijn
  • Tijd maken voor plezier en ontspanning
  • Gezond leven


Verder lezen

Over stress:
http://respectophetwerk.be/content/stress/
Over burnout: https://www.fitinjehoofd.be/
Het koninklijk besluit psychosociale risico’s: http://www.werk.belgie.be/WorkArea/DownloadAsset.aspx?id=41477