Verlichting

Onvoldoende of onaangepaste verlichting op de werkplek kan leiden tot fouten en productieverlies. Bovendien is licht, vooral daglicht, nodig voor onze gezondheid omdat het een aantal natuurlijke processen in ons lichaam stuurt en zorgt voor de aanmaak van vitamines. Bij het voorzien van verlichting op de werkplek moet er niet enkel aandacht zijn voor de verlichtingssterkte. Ook de plaatsing van de lichtbronnen en aspecten zoals contrasten, verblinding, reflectie en kleurweergave zijn van belang.


Goede verlichting is noodzakelijk

Onvoldoende licht op de werkplek kan leiden tot fouten en productieverlies. Licht is in vele sectoren, zoals de gezondheidszorg of de industrie, belangrijk voor de veiligheid. Een werkplek die onvoldoende verlicht is, kan leiden tot gevaarlijke situaties, zoals bijvoorbeeld in donkere traphallen, slecht verlichte behandelingskamers of wanneer een machine niet goed zichtbaar is. Beeldschermwerkers die moeten werken aan een scherm waarin licht weerkaatst wordt, raken sneller vermoeid.

Bioritme

Licht is ook belangrijk voor het goed functioneren van ons lichaam. Licht stimuleert in belangrijke mate ons bioritme. Dit bioritme regelt ons slaap- en eetpatroon, de lichaamstemperatuur en de prestaties. Voldoende licht zorgt er dus voor dat we overdag goed presteren en ’s nachts beter slapen. Deze effecten worden vooral in de hand gewerkt door voldoende daglicht maar bij gebrek aan daglicht kan ook kunstverlichting helpen. Dit principe is ook ingeschreven in de wetgeving. De werkgever moet ervoor zorgen dat er voldoende daglicht is op de werkplek. Indien dat niet kan, dan moet hij zorgen voor adequate kunstverlichting.

Voldoende verlichting

Op de meeste werkplekken is het aanbrengen van kunstverlichting een noodzaak om te zorgen voor een verlichtingsniveau dat toelaat om de activiteiten goed uit te voeren. De verlichtingssterkte moet ook aangepast zijn aan de aard van het werk. Precisiewerk vergt meer licht dan een opslagruimte. Het combineren van algemene verlichting met gerichte, plaatselijke, verlichting biedt meestal een goede oplossing.

Verlichtingssterkte Types van werkplekken
200 lux Refter, kleedkamer, wasplaats, landbouwactiviteiten, brouwerij, ruw assembleerwerk.
300 lux Bakkerij, machinewerk, middelmatig precies assembleerwerk, fruit sorteren, wasserij, lassen, garage, receptie, kopieerwerk, kinderopvang, klaslokaal, auditorium, sporthal.
500 lux EHBO-lokaal, laboratoria, controleruimten, precisie machinewerk, fijn assembleerwerk, autoassemblage, keuken, slachthuis, productcontrole, kapsalon, schoenmakerij, boekbinderij, drukkerij, spinnerij, weverij, houtbewerking, bureauwerk, vergaderzaal.
750 lux Glasbewerking, materiaalinspectie, precisie-assemblage, naaiwerk, verfspuiten, technisch tekenen.
1000 lux Precisiewerk, kleurinspectie, juweelproductie, medisch onderzoekslokaal.

Aandachtspunten voor verlichting

Niet alleen de verlichtingssterkte is van belang bij het kiezen en plaatsen van verlichting. Ook andere aspecten verdienen de nodige aandacht:

  • Zorg voor een gelijkmatige verdeling van de verlichting over het werkvlak, geen abrupte of sterke overgangen in verlichtingssterkte tussen het werkvlak en aangrenzende zones.
  • Vermijd storende schaduwen, sterke contrasten, hinderlijk reflecties.
  • Vermijd verblinding door bijvoorbeeld te sterk binnenvallend buitenlicht of de rechtstreekse waarneming van kunstmatige lichtbronnen.
  • Verzeker kwaliteit van de kleurweergave, hou ook rekening met de kleurweergave van aanwezige pictogrammen, e.d.
  • Schep een aangename werksfeer door de combinatie licht en kleur en natuurlijke en kunstmatige verlichting.
  • Voorzie regelmatig onderhoud: reinig verlichtingstoestellen, vervang defecte lampen systematisch.

Ook in geval van nood

In geval van een stroompanne en elektriciteitsuitval, is het belangrijk dat de veiligheid verzekerd blijft. Daarom is een voldoende sterke noodverlichting vereist op werkplekken met verhoogde risico's. Deze noodverlichting stelt werknemers in staat om een afsluitprocedure uit te voeren, zodat de veiligheid van andere mensen in het gebouw niet in gevaar komt. Denk bijvoorbeeld aan laboratoria of ruimten waar gassen aanwezig zijn.
Verder verzekert noodverlichting een veilige evacuatie. De noodverlichting helpt mensen een veilige weg te vinden naar de dichtstbijzijnde uitgang. Bij het plaatsen van dergelijke noodverlichting moet vooral aandacht uitgaan naar specifieke plaatsen zoals traptreden, niveauveranderingen, kruisingen of splitsingen van gangen.

Noodverlichting valt uiteen in:

  • 1. Vervangingsverlichting: dit is volwaardige verlichting die toelaat om de activiteiten verder te zetten bij het uitvallen van de gewone verlichting.

  • 2. Veiligheidsverlichting:

    • a. Anti-paniekverlichting leidt mensen naar een plaats waar een vluchtroute begint.

    • b. Evacuatieverlichting met:

      • Üvluchtwegverlichting maakt vluchtwegen en eventuele obstakels goed herkenbaar zodat een gebouw op een veilige manier kan worden verlaten.
      • Üveiligheidslichtsignalering duidt aan hoe het gebouw moet verlaten worden. Het gaat om permanent verlichte pictogrammen.

    • c. Verlichting voor werkplekken met verhoogd risico stelt werknemers in staat om een afsluitprocedure uit te voeren, zodat de veiligheid van andere mensen in het gebouw niet in gevaar komt (bv. laboratoria of ruimten waar gassen aanwezig zijn).


Verder lezen