Gevaar, risico en risicoanalyse

Het basisidee van preventie is het aanpakken van risico's. Daarom is het belangrijk om gevaren op te sporen, de risico's beoordelen en vervolgens maatregelen te nemen. De uitvoering van een dergelijke risicoanalyse vergt een systematische aanpak en de betrokkenheid van alle medewerkers.


Lees ook:

Van gevaar tot risico

Gevaar is een eigenschap van een stof, proces, situatie, gereedschap, materiaal, persoon,… die tot nadelige gevolgen of schade kan leiden. Voorbeelden van gevaren zijn de giftigheid van een stof of het snijdend blad van een mes. Deze eigenschappen op zich leiden niet tot gezondheidsschade.
Een gevaar wordt een risico als er blootstelling aan het gevaar mogelijk is, m.a.w.: als de kans bestaat dat er schade optreedt. Bijvoorbeeld: een persoon die een giftige stof inademt of zich snijdt aan een mes.

Kans en effect

Bij het begrip ‘risico’ zijn twee aspecten van belang: de kans dat er schade zal optreden en het effect van deze mogelijke schade. Risico kan je definiëren als de kans dat een ongewenste gebeurtenis zal plaatshebben. Neem nu een elektrische kabel die los op de grond ligt. De kabel vormt een risico voor struikelen of vallen. Als er dagelijks een honderdtal mensen over die kabel stappen, is de kans dat iemand erover struikelt, zeer groot. Dit betekent niet dat het zeker zal gebeuren, maar de kans is reëel en is bijvoorbeeld één keer per dag. De gevolgen van een dergelijke struikelpartij blijven doorgaans beperkt, bv. een kneuzing of lichte verstuiking. Het kan echter ook gebeuren dat iemand echt valt over de kabel en meer ernstige verwondingen oploopt. Al is die kans kleiner, bv. één keer per week.

Definities van gevaar, risico, risicoanalyse volgens de Codex welzijn op het werk (I.1-4)
gevaar: de intrinsieke eigenschap of het intrinsiek vermogen van inzonderheid een voorwerp, een stof, een proces of een situatie die schade kan veroorzaken of het welzijn van de werknemers kan bedreigen;
risico: de waarschijnlijkheid dat de schade of de aantasting van het welzijn van de werknemers zich in bepaalde gebruiksomstandigheden of door blootstelling aan een gevaar voordoet en de mogelijke omvang van die schade of aantasting;
risicoanalyse: de identificatie van gevaren voor het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk, de vaststelling en bepaling van de risico's voor dit welzijn en de beoordeling van deze risico's.


Risicoanalyse verplicht

Risico's opsporen gebeurt aan de hand van risicoanalyses. Een risicoanalyse is een systematisch onderzoek om na te gaan of er gevaren zijn (inventariseren) en of er schade veroorzaakt kan worden (beoordelen). Dit is ook een wettelijke verplichting. De werkgever is hiervoor verantwoordelijk. De risicoanalyse ligt aan de basis van het dynamisch risicobeheersingssysteem.

Hoe een risicoanalyse aanpakken?

Een risicoanalyse kan op verschillende manieren worden uitgevoerd. Het doel is steeds hetzelfde: risico's opsporen, prioriteiten vastleggen en de risico's wegwerken. Een mogelijke aanpak is het doorlopen van volgende stappen:

  • Stap 1 identificatie van de gevaren.
  • Stap 2 beoordeling van het risico.
  • Stap 3 bepalen van de maatregelen.



Wanneer?

Risicoanalyse is geen éénmalige activiteit. Het is een dynamisch proces dat toelaat om de situatie in kaart te brengen, te verbeteren, bij te sturen en dan opnieuw te analyseren. Zo draagt het bij tot het voortdurend verbeteren van uw bedrijfsprocessen.

Op deze momenten is risicoanalyse een must :


Wie?

Risicoanalyse vergt de nodige deskundigheid. Ook kennis en inzicht in de bedrijfsprocessen en de arbeidsorganisatie zijn vereist. Het zijn dan ook de interne en externe preventiediensten voor preventie en bescherming op het werk die de coördinatie op zich nemen. Dit wil niet zeggen dat deze diensten ook de uitvoering op zich moeten nemen. Het is juist aan te raden om dit te laten doen door de werknemers en de leidinggevenden. Het heeft een belangrijk leereffect en het verhoogt de betrokkenheid en motivatie van de medewerkers.

Verder lezen